هاواري جاف و ده نگي كوردستان

جه ژني نه وروز و  گه‌شتێك  له‌ نێو  مانگه‌  كوردییه‌كاندا

آشنايي با جشن ملي  نوروز ونحوه نامگذاري  ماههاي كوردي

ملت كورد كه با ملت هاي ديگري چون فارس وبلوچ وتاجيك وافغاني و... از نژاد آريايي مي

 باشند معمولا در آداب ورسوم اجتماعي در بيشتر موارد داراي اشتراكاتي مي باشند ،يكي از اين

موارد آغاز سال نو وبرگزاري باشكوه جشن نوروز مي باشد كه در ميان همه اين ملت هاي

مذكور مشترک است كه با شور وهيجان خاصي برگزار مي شود. دراين ميان ملت كرد

بيشتر از هر قوم آريايي به اين جشن ملي اهمييت مي دهد تا جايي كه در كردستان جنوبي (منطقه

 كردستان عراق) اين مراسم سه روز متوالي ادامه دارد ومردم به جشن وپايكوبي مي پردازند وبا

 روشن كردن آتش در مكان هاي عمومي وبر افراختن مشعل بر بام خانه ها سعي مي كنند كه

نحس وشومي وبد اقبالي وديگر ناكامي هاي سال گذشته را از خود دور نمايند وبا روشن كردن

 آتش مقدس، سال نو را با شادي وخوش يمني آغاز كنند واين از اعتقادات زرتشت ومادها بوده

 كه همچنان در ميان كوردها پا برجا مانده است.

اما تقوييم واسامي ماههاي كوردي كه بر گرفته از طبيعت ،تغيير آب وهوا و نيزبرگرفته از

فرهنگ كشاورزي ،زراعت وباغداري ملت كورد است به ترتيب زير مي باشد:

با آمدن نوروز اولين روز سال نو آغاز مي شود واين اغاز فصل بهار(وه رزي به هار)و ماه

نوروز (مانگي نوروز يان خاكه ليوه) مي باشد.ماه بعدي ماه  (مانگ) گولان ميباشد،ماهي كه در

 آن رشد گلها به نهايت خود رسيده واين اوج لذت وزيباييهاي بهار است.با به پايان رسيدن اين ماه

(مانگ) جوزه ردان  كه آخرين ماه بهار مي باشد آغاز ميشود ودر آن جو وگندم وديگر گياهان

بهاري كم كم زرد شده  و هنگام درو فرا مي رسد .با پايان اين ماه فصل ( وه رزي) به هار تمام

 مي شود و  فصل تابستان (وه رزي هاوين)فصل كار و تلاش فرا مير سد.اولين ماه آن پووشپه ر

 نام دارد ماهي كه تمام گياهان وگلها وديگر نشانه هاي بهاري از بين مي رود وهمه جا به زردي

 ميگرايد وگرما به اوج خود مي رسد پس از اين ماه ( مانگي) گلاويژ است كه در اين ماه تا

حدودي ازشدت گرماي ماه قبل كاسته ميشود.با ظاهر شدن ستاره گلاويژ در شب  گياهان وديگر

 رستنيها جان تازه اي به خود گرفته و  از نو شكوفا ميشوند.بعد از اين ماه آخرين ماه تابستان نيز

 فرا مي رسد كه (خه رمانان) نام دارد و در اين ماه است كه كشاورزان تقريبا تمامي كارهاي

كشاورزي  خويش را به اتمام رسانده و كشاورزان در خرمن هاي خود محصولات را برداشت

 مي كنند.با پايان اين ماه نيز فصل تابستان به پايان مي رسد.

 فصل تنوع رنگها،فصل غم وجدايي،فصل پاييز فراميرسد. اولين ماه پاييز (ره ز به ر) است كه

در ان ميوه هاي پاييزي بخصوص انگور ديم  مي رسد. بعد از اين ماه ،ماه دوم پاييز (گلاريزان يا

 خه زه لو ه ر)،ماه برگريزان آغاز شده و درختان جامه خزان به تن مي كنند.واپسين ماه پاييز

(سه رماوه ز) است كه دراين ماه اندك اندك بوي زمستان به مشام مي رسد وكاملا هوا زمستاني

 ميشود. با پايان اين ماه فصل پاييز تمام ميشود و فصل سفيديها وسختي وسرما،فصل زمستان   

(وه رزي زووسان)از راه ميرسد كه ماه اغازين ان به فرانبار نام دارد و كم كم ريزشها از باران

 به برف تغيير كرده و زمين سفيد پوش مي شود.ماه بعدي ماه(مانگ) ريبه ندان است كه در اين

 ماه سرما و زمستان واقعي نمايان مي شود واز شدت بارش برف اكثر راههاي مواصلاتي

وارتباطي قطع مي گردد.ماه پاياني زمستان (ره شه مه) نام دارد.ماهي كه زمستان و سرما اندك

انك جاي خود را به سال جديد ونوروز ميدهد. در اين ماه مشهور است بادي شروع به وزيدن مي

 كند كه موجب شكوفا شدن درختان مي گردد ومعمولا چهره ها را سياه مي كند كه به اين

خاطر در كردي به(ره شه با) يا (باي ره شه مئ) مشهور است. در اخرين غروب چهارشنبه اين

 ماه است كه (وارشه مه سوري)برگزار مي شود ومردم كم كم خود را براي آمدن سال نو آماده

 مي كنند،خانه تكاني ها ومقدمات جشن نوروز و سفره ي حه وت سين فراهم مي گردد وكجا

ميتوان  يافت كوردي را كه از اين ماجرا خوشحال نباشد .سال تازه مي شود وفقيران وتنگدستان

 ديگر به خاطر نداشتن پوشاك زمستاني سرما نخورد ه ومريض نميشوند،ديگر بچه ي  هيچ

مادر تنگدستي از سرما نمي ميرد..... حال اي كارتن خواب،اگر خانه اي نداري واي يتيمي كه

خانه ات ويرانه اي بيش نيست زين پس دامن زيبا وخوشبوي طبيعت بهاري خانه وكاشانه شماست

 و اما مژده برتو باد اي ملت كورد كه بهاررويي از شماچون كاوه ي ئاسنگه ر در چنين روزي

 بودكه زمستان سيرتي  چون ضحاك ماردوش را به تاريخ سپرد........

و اينست پايان محتوم سرما وتاريكي و آغاز نور و نوروز 

 ماموي جاف